سازمان دامپزشکی کشور۱ – تانک ازت مایع حاوی واکسن نباید در محل خیلی گرم نگهداری شود در غیر اینصورت ازت مایع خیلی سریعتر تجخیر می شود .
۲ – آمپول های حاوی واکسن همواره باید زیر ازت مایع قرار گیرد بنابراین ازت موجود در تانک به طور مرتب باید کنترل شود .

۳ – مخلوط کردن محتویات آمپول در حلال باید در اطاق جداگانه ای انجام شود .

۴ – تمام مواد و لوازم کار قبل از خارج کرد آمپول از تانک ازت مایع روز میز آماده باشد .

۵ – هنگام کار و آماده کردن واکسن از دستکش ماسک و عینک مخصوص محافظ چشم استفاده شود و هنگام خارج کردن آمپول از تانک ازت از آستین های بلند استفاده شود .

۶ – در هر بار فقط یک آمپول از تانک خارج شود و میله نگهدارنده آمپول ها در تانک ازت فقط تا حدی بالا کشیده شود که بتوان یک آمپول را برداشت و بلافاصله میله و آمپول های روی آن را به داخل ازت مایع برگردانده شود .

۷ – آمپول خارج شده در بن ماری ۲۷ درجه سانتی گراد قرار داده شود و به صورت چرخشی به آرامی تکان داده شود به طوری که در مدت ۲۰ ثانیه ذوب شود .

۸ – آمپول را از بن ماری خارج و با دستمال کاغذی آن را خشک نمایید و در خط مشخص شده آن را بکشید . قبل از شکستن آمپول مطمئن شوید که تمام محتویات آن در قسمت پایین آمپول قرار گرفته شود .

۹ – تمام وسایلی که برای مخلوط کردن و تزریق واکسن بکار برده می شوند قبلا استریل شوند . سترون کردن باید در اتوکلاو ، با دمای ۱۲۱ درجه سانتی گراد و ۱۵ اتمسفر فشار به مدت ۳۰ دقیقه انجام شود و برای استریل کردن از مواد ضدعفونی استفاده نشود .

۱۰ – بعد از ذوب شدن آمپول حاوی واکسن بلافاصله و در عرض ۳۰ ثانیه باید محلول واکسن را به داخل حلال وارد کرد .

۱۱ – با استفاده از سرنگ استریل ۵ تا ۱۰ میلی لیتری و سوزن نمره ۱۸ با قطر ۲/۱-۱ اینچ محتویات آمپول به آرامی داخل سرنگ کشیده شود . در صورت استفاده از سوزن های خیلی باریک و یا در صورت کشیدن واکسن با فشار و سرعت زیاد ممکن است تعدادی از سلولها صدمه ببیند .

۱۲ – سوزن سرنگ حاوی واکسن کشیده شده را درب لاستیکی بطری حلال به داخل سرنگ بکشید تا سرنگ تقریبا پر شود . همزمان سرنگ را به آرامی تکان دهید ، سپس محتویات سرنگ را با احتیاط و به آرامی در حلال تزریق کنید . بعد از تزریق واکسن به شیشه حلال ، آن را به آرامی تکان دهید تا واکسن با حلال مخلوط شود .

۱۳ – حلال باید در درجه حرارت ۶-۴ درجه سانتی گراد نگهداری شود و قبل از استفاده به مقدار نیاز روزانه ، از قبل در اتاق واکسن قرار داده شود تا به دمای اتاق ۲۷-۲۲ برسد و سپس از آن استفاده کرد . در صورت انتقال واکسن به داخل حلال ۸ – ۲ درجه سانتی گراد ویروس واکسن صدمه می بیند (نکته بسیار مهم)

۱۴ – بعد از انتقال محتویات سرنگ به داخل حلال ، مقداری از حلال ، به داخل آمپول واکسن برگردانده شود تا محتوی آمپول کاملا شستشو و مجدد به آرامی به داخل حلال برگردانده شود .

۱۵ – حلالهایی که رنگ غیر طبیعی و یا کدورت خاص دارند ممکن است آلودگی میکروبی داشته باشند و نباید مصرف شوند .

۱۶ – برای واکسیناسیون بهتر است از سرنگ های اتوماتیک ۱ سی سی با سوزن نمره ۲۲-۲۰ با طول ۱۲-۹ میلی متر استفاده شود .

۱۷ – شیشه های حلال را به هنگام تزریق باید بطور مرتب و با آرامی تکان داد. تکان ها نباید آنقدر شدید باشد که کف ایجاد شود .

۱۸ – واکسن آماده شده در کوتاهترین زمان ممکن مصرف شود و زمان مصرف آن حداکثر یک ساعت بیشتر طول نکشد .

۱۹ – قبل از شروع تزریق سرنگ ها باید آزمایش شوند تا اطمینان حاصل شود که مقدار تزریق به هر جوجه دقیقا ۲/۰ میلی لیتر است .

۲۰ – در طی استفاده از واکسن آماده شده و تزریق آن به جوجه های دمای واکسن نباید به بیش از ۲۷ درجه سانتی گراد برسد .

۲۱ – بعضی از کمپانی های سازنده واکسن توصیه می کنند که واکسن آماده شده در جریان تزریق باید در یخ نگهداری شود . به همین جهت به دستورالعمل واکسن مصرفی و توصیه های سازنده آن باید توجه شود .

۲۲ – حداکثر سرعت واکسیناسیون باید ۱۵۰۰ قطعه جوجه در ساعت باشد .

۲۳ – بعد از تزریق واکسن حداقل برای مدت ۳۰ قیقه جوجه به حال خود رها شود و کار دیگری روی جوجه انجام نگیرد .

۲۴ – شماره سریال واکسن و حلال مربوط به آن یادداشت شود تا در زمان لازم بتوان پیگیری لازم را انجام داد .

۲۵ – هیچ واکسن و یا حلالی را که تاریخ آن منقضی شده است مصرف نکنید .

۲۶ – واکسن های روغنی نباید همراه با واکسن مارک مصرف شوند چون فرمالین موجود در آنها ویروس را از بین می برد .

۲۷ – به منظور تاثیر واکسن و جلوگیری از تماس زود هنگام جوجه ها با ویروس بیماریزا در مرغداری از انتقال جوجه ها حداقل ۶ ساعت پس از تزریق واکسن از کارخانه جوجه کشی به مرغداری اجتناب شود .

وسائل و امکانات

۱ – اتاق جهت آماده سازی واکسن به ابعاد حداقل ۳×۳ قابل ضدعفونی و شستشو

۲ – یخچال ۹ فوت

۳ – میز کار به عرض اتاقک

۴ – روپوش و کلاه و چکمه (به تعداد کافی)

۵ – دستکش چرمی ضخیم یا ضد حریق

۶ – عینک محافظ چشم

۷ – اتوکلاو جهت استریل کردن وسایل(در انداره متوسط و قابل حمل)

۸ – پنس متوسط (دو عدد)

۹ – بن ماری (یک دستگاه)

۱۰ – سرنگ ۱-۵ سی سی یکبار مصرف استریل به مقدار کافی (با تاریخ مصرف)

۱۱ – سر سوزن شماره ۱۸ با طول یک اینچ جهت مخلوط کردن واکسن به حلال

۱۲ – دستمال کاغذی (به مقدار کافی)

۱۳ – سرنگ اتوماتیک ۱ سی سی (به تعداد کافی)

۱۴ – تانک ازت اضافی (۱عدد)

۱۵ – سر سوزن شماره ۲۲ با طول ۱۲ تا میلی لیتر (به تعداد کافی)

۲ – واکسن بیماری نیو کاسل

Newcasttle disease vaccine

واکسن های بیماری نیوکاسل در ایران به دو شکل زیر به مصرف می رسد :

الف – واکسن های زنده :- ide Live . vaccine leofiliz

از دو نوع B1‌ و لاسوتا می باشند که هر دو نوع ویروس واکسن بوده از اینرو به علت حساس بودن در حفظ و نگهداری و کاربرد آن باید دقت فراوان مبذول داشت و دقیقا برابر دستورالعمل مؤسسه سازنده اقدام کرد .

ب – واکسن کشته : Inactivated vaccine

ویروس بکار رفته در این نوع واکسن غالبا B1‌ ، لاسوتا و ۷۴ بوده و غیر فعال می باشند . مصرف این نوع واکسن متعاقب مصرف واکسن های زنده نیوکاسل در گله های گوشتی ، مادر و تخمگذار تجارتی جهت افزایش و یکنواختی عیار آنتی بادی بر علیه بیماریها بکار می رود .

۳ – واکسن گامبورو

vaccine Bursal disease

دو نوع واکسن گامبورو در ایران به مصرف می رسد .

الف – واکسن زنده :

freeze dried Live vaccine

ویروس بکار رفته در ساخت واکسن از نوع Intermediate و مصرف آن در کلیه مناطق و در کلیه گله های پرورشی (مرغ) برابر دستورالعمل مؤسسه سازنده واکسن اجباری می باشد . جهت تعیین زمان مطلوب استفاده از این واکسن باید سطح ایمنی مادری ، میزان آلودگی منطقه و فارم و حدت ویروس بیماریزای منطقه را در نظر گرفت .

ب – واکسن کشته :

vaccine inactivated ویروس واکسن غیر فعال می باشد . مصرف این نوع واکسن در گله های مادر قبل از زمان تخمگذاری اجباری می باشد .

۴ – واکسن بیماری برونشیت عفونی : Infections Bronchitis vaccine

دو نوع واکسن برونشیت عفونی در ایران به مصرف می رسد :

الف – واکسن زنده :

freeze dried Live vaccine

ویروس بکار رفته در ساخت واکسن از سویه تخفیف حدت یافته ماساچوست (Massachusetts) می باشد و به دو شکل :

الف – Mass Type – H120 strain

که ویروس واکسن تخفیف حدت بیشتری یافته و در سنین اولیه در طیور مصرف می شود .

ب – Mass Type – H52 strain

که ویروس قوی تر بوده و برای تقویت ایمنی حاصل از واکسن H120 در مرغان مادر و تخمگذار تجارتی مصرف می شود .

در مناطق آلوده توصیه می شود واکسیناسیون در روزهای اول به صورت اسپری با قطرات درشت و یا قطره چشمی انجام گیرد .

ب – واکسن کشته : Inactive vaccine

ویروس بکار رفته در ساخت واکسن از سویه M41 و غیر فعال می باشد (کشته) مصرف این واکسن در گله های مادر و تخمگذار تجارتی قبل از زمان تخمگذاری ضروری است .

۵ – واکسن بیماری لارنگوتراکئیت عفونی طیور

Laryngotracheitis. vaccine Fowl.

Live. virus freeze dried

این واکسن از ویروس تخفیف حدت یافته و به صورت لیوفیلیزه تهیه می شود . مصرف این واکسن در مرغان مادر و تخمگذار تجارتی صرفا در مناطق آلوده (که وجود بیماری در منطقه به اثبات رسیده و با سابقه واکسیناسیون وجود داشته باشد) با توجه به دستورالعمل مؤسسه سازنده واکسن ضروری است .

۶ – واکسن بیماری آبله طیور

Fowl.pox vaccine

Live.virus.freeze.dried

این واکسن از ویروس تخفیف حدت یافته و به صورت لیوفیلیزه تهیه می شود . مایه کوبی طیور بر علیه این بیماری در ایران در مناطقی که سابقه بیماری دارند با توجه به دستورالعمل سازنده واکسن اجباری و ضروری است .

۷ – واکسن بیماری آنسفالومیلیت طیور

Encephalomyelitis. vaccine Avian

Live virus freeze dried

ویروس این واکسن زنده و در جنین تخم مرغ تکثیر یافته و به صورت لیوفیلیزه تهیه می شود مصرف این واکسن در گله های مرغ مادر قبل از تولید و در زمان تولک بری اجباری است .

۸ – واکسن بیماری کوریزای عفونی طیور

Infection coryza vaccine (inactive virus)

واکسن مذکور حاوی ۳-۲ سویه باکتری (غیر فعال) می باشد که برای پیشگیری از بیماری قبل از شروع تخمگذاری در گله بکار می رود .

۹ – واکسن بیماری سندروم کاهش تولید

Egg drop. syndrom EDS, 76 inactive. Vaccine

واکسن مذکور غیر فعال بوده (Inactive) و جهت پیشگیری از بیماری سندروم کاهش تولید قبل از شروع مرحله تخمگذاری بکار گرفته می شود .

۱۰ – واکسن پاستورلوزیا وبای مرغان

Fowl. cholera. vaccine inactive. vaccine

واکسن مذکور غیر فعال vaccine Inactive. واکسیناسیون علیه بیماری در مناطق آلوده در اردک – بوقلمون – غاز و مرغ توصیه می شود .

این واکسن توسط مؤسسه رازی و از سویه بومی پاستورلامولتوسیداتیپ A1 تهیه می شود .

توجه :

در حال حاضر واکسن های کشته (Inactive) نیوکاسل +EDS,76+ برونشیت عفونی + گامبورو (چهارگانه) به صورت مخلوط برای مصرف در مزارع مرغ مادر و مخلوط واکسن های کشته نیوکاسل + برونشیت عفونی EDS,76+ + برای مصرف در مزارع پرورش پولت تخمگذار در نظر گرفته شده است .

۱۱- واکسن بیماری کوکسیدیوز طیور

این واکسن حاوی چهار گونه بیماریزایی ایمریا (نکاتریکس – اسرولینا – ماکزیما) می باشد و به صورت آشامیدنی جهت مصرف در گله های مادر در نظر گرفته شده است .

۱۲ – واکسن بیماری آنفلوآنزای طیور (H9N2)

این واکسن از سویه های جدا شده در ایران از سروتیپ (H9N2) و به شکل غیر فعال و به منظور استفاده در گله های طیور صنعتی ساخته شده است .